İyi bir çocuk

ÇOCUK EĞİTİMİNDE ÖNEMLİ PRENSİPLER

Bir yıl sonrasını düşünüyorsan buğday ek
On yıl sonrasını düşünüyorsan ağaç dik
Yüz yıl sonrasını düşünüyorsan insan yetiştir.
(Kuan Tzu)

İyi bir çocuk yetiştirmek hazineler dolusu servetten daha hayırlıdır. Çünkü bunlar yaşayan hazinelerdir.
(C.G.Salzman)

1. Ailede kazanılan davranış ve tutumlar her zaman düzenli bir eğitimin sonucu olarak
değil genellikle karşılıklı etkileşim sonucu ve rasgele gerçekleşmektedir.
2. Eğitimin en temel şartlarından birisi eğitici ve eğitilen arasındaki diyalogun
(karşılıklı konuşmanın) sağlıklı olarak tesis edilmesidir. Bu ilişki ne kadar sağlıklı ise verilen eğitimin sonuçları da o kadar iyi olacaktır. Iyi bir iletişim kurmanın yolu da çocuğu ve kendimizi anlamaktan geçer.
3. Eğer bir halk veya topluluğun diğerlerinden ayrıcalığı varsa onlar insanların
haklarını gasp ederek insanlık âleminin başına bela olabilirler. Kısa bir zaman sonra böyle kimselerin kalpleri katılaşır başkalarının elem ve gözyaşları onları etkilemez olur. Çocuklar da baskı altında ezilen insan topluluklarındandır. Onları baskı altında tutanlar özellikle anne ve babalardır. Çocuklara revā görülen bu muameleler yeni yetişenler tarafından da görülerek âdetā gelenek hālini almaktadır.
4. Çocukların davranışlarının kaynağı anne ve babalarının hareketleridir. Aslında
hatanın kimde olduğunu daha iyi anlamak için onlar üzerinde araştırma yapmak gerekir. Çocuklar anne ve babalarına benzerler ve onların karakterlerini yansıtırlar.
5.Bazıları başka çocukları örnek gösterirler: “Bak şu çocuğa nasıl hareket ediyor? Sen
de böyle olmalısın!” diyerek çocuğun yaratılışına uygun olmayan şeyleri yaptırmaya kalkışıp çocuğu āsi hırçın ve pısırık bir hâle getirirler.
6.Anne ve babaların yanlış davranışlarından ilk önemli örnek; kendi yapmadıklarını
onlardan istemeleri.
7. Ikinci örnek: Aşırı ileri görüşlülük: Bazı anne ve babalar yakınarak çocuklarına en
iyi terbiye ve eğitimi verdikleri halde onların neden kötü davranışta bulunduklarını bir türlü anlayamadıklarını söylerler. Bunun sebebini biraz detaylı olarak araştırırsak şu sonuç ortaya çıkar: Bu kötü hareketlerin kaynağı çocuklara farkında olmadan verilen birkaç saatlik olumsuz derslerdir.
8. Üçüncü örnek: Yanlış eğitim: Insanın keyfi yerindeyse kötü davranışları ve
alışkanlıkları görmezlikten gelebilir.Ancak onu kızdıran bir şey varsa çocuğunu küçük bir hatadan dolayı cezalandırır. Bazen suç işleyen çocuklar bu işlediği suçu kabul edince dayak yerler. Bazen de yalan söyleyerek dayaktan kurtulurlar. En ufak hatadan dolayı –mesela bir bardak kırmak gibi- çocuk affedilmeyip hemen dövülebiliyor. Çocukları bu şekilde yetiştirmek ateşin üzerine benzinle gitmek gibidir.
9. Çocukların duygularına değer vermezseniz ve sadece onlara haksızlık ederseniz kendinizden nefret ettirirsiniz.
Küçük kız annesini sevindirmek için bardakla çiçek ***ürüyor merdivenleri çıkıyordu. Ayağı kayarak düştü ve bardak kırıldı. Annesi kızının ne yapmak istediğini öğrenmek gereği duymadan eline bir sopa alarak üzerine yürüdü…Bir yandan vurmayabir yandan da “Güzelim bardağı kırarsın ha!”diye bağırmaya başladı.
Takdir ve öpücük beklerken bir ton dayak yiyen küçük Dilara yapılan haksızlık karşısında çok hiddetlendi. Uzun süre olanları unutamadı ve annesine içinden kin besledi. Ona bir daha çiçek hediye ettiğini gören de olmadı.
10. Çocuklar arasında ayrımcılık yapılırsa ilgilenilmeyen ve horlanan çocuk iltifat gören ve sevilen diğer kardeşlerini kıskanır nefret ve kızgınlıkla bakar anne-babasına karşı ise kin duyar ve inat eder.
11. Çocukları sevdikleri şeylerle korkutursanız onlardan soğutmuş olursunuz.
12. Anne ya da babadan biri haklı olarak çocuğunu azarlar ve ceza verirken diğeri çocuğa arka çıkar korur ve şımartırsa çocuk kendisini azarlayan ceza verenden nefret eder.
13. Çocuklarınıza karşı hissiz olur onların üzüntü ve sevinçlerine katılmazsanız böylece size karşı kin duymalarını sağlamış olursunuz.
14. Çocuklarınız bir hata mı yaptı? Hemen alaya alıp dalga geçerek hatırlatırsanız böylece sizden nefret edebilirler.
15. Çiğdem annesinden biraz dikiş dikmeyi öğrenince annesine becerikliliğini göstermek için bir mendil kenarı çevirmek istedi. Bu mendilin kenarını çevirirse annesi onu nasıl da takdir ederdi diye düşünüyordu.Ümitler içinde bütün dikkatini dikişe vermişti. Işin tam ortasındayken küçük kızın parmağına iğne batıverdi. Kızcağız bu acı karşısında feryat ve figan ederek yerinde zıplamaya başladı.Bu acısına bir çare bulur diye annesine koştu. Fakat ilgisiz ve düşüncesiz anne kızının bu haline acıması gerekirken kahkahayla gülmeye başladı. Diğer kardeşleri de annelerinin kahkahasına katıldılar. Iğnenin parmağına batmasından çok kendisiyle alay edilmesi acı veriyordu ona. Benzer olaylar ve annesinin benzer olayları devam ettikçe küçük yüreğinde annesine karşı kin ve nefret duyguları kabarıyordu. Artık hiçbir şeyle kendisini ispatlamak istemiyor nefreti davranışlarına da yansıyordu. Annesini üzmek için onun dediklerinin hep tersini yapıyordu. Anne ise Çiğdem’in bu ters davranışlarına bir sebep bulamıyor şaşırıyordu.
16. Çocuklarınıza sık sık yalan söyler ve onları aldatırsanız işte o zaman size güven duymadıklarını görürsünüz.
17. Çocuklara neyin nasıl yapılacağını öğretmeden; rasgele emirler verirseniz ve yapılıp yapılmadığını kontrol etmezseniz hiçbir zaman yerine getiremeyeceğiniz tehditler savurursanız sizi dinlemezler alay ederler. Daha sonra sizi aşağıladıklarını göreceksiniz.
18. Hediye verme ya da ceza konusunda vaatlerde bulunursanız sözünüzü yerine getirin.Yoksa çocuklar sözlerinizin boş olduğunu tutarsız olduğunu anlarlar.
19. Çocuklarınızın birbirlerini aşağılamalarına kavga ve gürültü çıkarmalarına müsamaha gösterir suçun kimde olduğunu araştırmadan hemen dayak atarsanız böylece çocukların birbirlerine düşman olacaklarını görürsünüz.
20. Sürekli insanların kötülüklerinden bahsederseniz çocuklarınızı insan sevgisinden mahrum edersiniz.
21. Anne ve babalar çocuklarına fakirlere ve yardıma muhtaç insanlara merhamet edilmemesi gerektiğini anlatarak cimrilik ederek bunlara yardım etmeyi “boş yere harcama” sayarlarsa çocukların kalbinde yardım etme duyguları tükenir. Artık fakirlere karşı hissiz ve soğuk davranırlar. Hatta onlardan nefret bile etmeye başlarlar.
22. Anne ve babalar devamlı birbirleriyle tartışır hakaret eder sürekli hatalarla çocuklara örnek olurlarsa çocuklar onları aşağılarlar ve onlar da kavgacı ve tartışmacı olurlar.
23. Çocuklarınıza küçük yaştan itibaren zavallı ve masum insanların acılarıyla alay etmeyi öğretirseniz onlar da muhakkak böylece zalim ve acımasız olacaklardır.
24. Çocuğunuz birisine öfkeliyse onu destekleyip kışkırtmakla işte onların yüreklerine intikam hırsını rahatça yerleştirmiş olursunuz
25. Birileri çocuğunuzu aşağılar veya ona hakaret ederse siz bunu iyice abartırsanız kalbindeki kin ve intikam hisleri eksilmez.
26. Çocuklarınıza başkalarının uğradığı felaketler karşısında sevinme öğretilirse onlar diğer insanların mutluluklarına kızıp kıskanırlar ve böylece kalplerdeki sevgi ve merhamet duyguları kaybolur.
27. Çocuklarınızı bazı hayvanların kirli ve pis olduklarına inandırabilirseniz onları diğer hayvanlardan da tiksindirebilirsiniz.
28. Çocuklarınız tabiatın güzellikleriyle ilgilenmek isterlerse buna mani olunursa onları değişik telkinlerle bu duygudan vazgeçirmeye çalışılırsa o vakit tabiata karşı duyarsız ve hissiz olacaktır.
29. Çocuklarınıza henüz öğrenim yaşına gelmeden ısrarla yabancı dil öğretmeye çalışırsanız göreceksiniz kabiliyetlerinin nasıl köreldiğini.
30. Çocuklarınıza cinlerden hayaletlerden büyüden peri masallarından kötü kalpli cadıdan bahsedilirse böylece onların her gece cin ve hayaletlerden korktuklarını göreceksiniz.
31. Çocukları ölümden korkutmamak için onun çok korkunç bir şey olmadığını anlatmalısınız.
32. Çocuklarınıza Allah’ın hep ceza verip azap ettiğini anlatırsanız böylece onların Allah’tan ve dinden uzaklaştıklarını göreceksiniz.
33. Çocuklarınızı dinden uzaklaştırmak istemiyorsanız dini bilgileri öğrenmeleri için baskı yapmamalı hatta bu sebeple onları dövmemelisiniz.
34. Dindar insanları kötüleyip arkalarından konuşarak çocuklarınızı dinden uzaklaştırmış olursunuz.
35. Istedikleri her şeyi hemen yerine getirirseniz çocuğunuz inatçı biri olur.
36. Çocuklarınızı yalan söylemesini istemiyorsanız onları küçük yaşta buna alıştırmamalısınız.
37. Çocuklarınızın size her anlattığına hiçbir araştırma yapmadan inanırsanız onları yalancı yapabilirsiniz.
38. Çocuklarınız yaptıkları hataları size bildirip doğru söyledikleri zaman onları cezalandırırsanız böylece yalan söyleme ihtiyacı duyarlar.
39. Çocuklara nazlanmasına neden olacak şekilde davranıp üzerine fazla düşerseniz tembelliğe ve yalana teşvik etmiş olup konuşmalarınızla yalan söylemelerini kolaylaştırabilirsiniz.
40. Çocuklarınıza her şeyin kötü tarafını gösterirseniz; onları somurtkan kendilerinden şikayet eden ve hayatta karamsar insanlar yaparsınız.
41. Çocukları başkaları aleyhinde konuşmaya teşvik ederseniz büyüdüklerinde iftira atmaya da alıştırmış olursunuz.
42. Sahip olamayacakları şeyleri güzel göstermek suretiyle çocuklarınızı somurtkan ve çekilmez hale getirebilirsiniz. Hiç de kötü hayatları olmayan çocuklar yaşantılarından memnun olmamaya başlarlar.
43. Normal isteklerine aldırılmayan fakat zorla yaptırmak istedikleri hemen yerine getirilen çocukların inatçı hale geldiklerini göreceksiniz.
44. Çocukları sevmedikleri ve başaramayacakları meslekleri seçmeye zorlamamalısınız yoksa yetenekli olmadıkları mesleklerde beceriksiz faydasız ve neşesiz hale gelirler.
45. Her istediklerinde çocuklarınıza bol bol harçlık verir ve bu parayı ne yaptıklarını hiç sormazsanız zamanla hırsızlık yapmaya yönelirler.
46. Çocuklarınızın gözleri önünde evliliğe dair mahrem olan şeyleri yaparsanız ruhsal yapıları bozulur.
47. Her istediklerini yemelerine göz yumarsanız çocuklarınızı obur yapabilirsiniz.
48. Çocuklarınızın kendilerini size beğendirmek için gösterdikleri gayretleri görmezlikten gelmeyin. Aksi halde onları tembel düzensiz ve hayata karşı isteksiz yapabilirsiniz.
49. En küçük hatalarından dolayı bile çocuklar dövülürse çok kolay aptal olurlar.
50. Aşırı içki içen anne-babalar çocuklarınızın nasıl geri zekâlı olduğunu gözlerinizle görün!
51. Çocukların her işi başkalarına yaptırılır kendi başlarına bir iş yapmalarına da fırsat verilmezse beceriksiz ve pısırık bir hâle gelirler.
52. Çocuklarınızın düzenli ve tertipli olma heveslerini kırmayın yoksa onları düzensiz bir hâle getirebilirsiniz.
53. Çocuklarınızı küçük yaşta süslü püslü gösterişli ve modaya uygun giyindirirseniz büyüdüklerinde onları “moda hastası” tipler olarak görebilirsiniz.
54. Çocuklara sık sık çalışmanın zorluğundan bahsetmeyin bahsederseniz bu onların avare ve haylaz kimseler olarak yetişmesini sağlar.
55. Çocuklarınızı çok küçük yaşlarda zekalarının gelişmesi için zorlarsanız onların böylece aptallaştıklarını görebilirsiniz:
Bir profesörün sevimli bir kızı dünyaya gelmişti. Birkaç hafta sonra hareketleriyle gösterdiği zeka belirtileri anne ve babayı pek sevindirmişti. Bir yaşına geldiğinde yaptığı ilginç hareketlerle söylediği sözlerle dikkatleri üzerine toplamaya başlamıştı.
Çocuk gücünden fazla gayret göstermeye başladı. Arkadaşları dışarıda oynarken o odasına kapanıp hayret edilecek kadar çok şeyler öğrendi. Dört yaşına geldiğinde her şeyi okuyabiliyor bu arada Fransızca ve coğrafya dersleri alıyordu. Altı yaşındayken tarih dersleri almış ve çoğu yazarları okumuştu. On iki yaşına geldiğinde eski medeniyetlerden bahsediyor bir sanat tenkitçisi gibi şair ve yazarları tenkit ediyor yeni çıkan savaşların sonuçları hakkında kendinden emin şeyler söylüyordu.
Ne var ki on üç yaşından sonra gerilemeye başladı. Kızcağız okuduğunu anlayamaz ve hiçbir şeyi kafasında tutamaz hâle geldi. Sonunda kafası hiçbir şey alamaz aptal biri oldu. Çocuklar ata benzer. Daha gelişmeden önce onlara yük vurulursa küçük ve güçsüz kalırlar.
56. Çocuklara paranın çok değerli bir şey olduğunu sık sık hatırlatırsanız cimrileştirirsiniz.
57. Durmadan vazifelerini anlatmak çocukları öğüt dinlemez hale getirir göreceksiniz ki zamanla duyarsız bir hâle geleceklerdir.
58. Kötü alışkanlıkları çocuklarınızın yanında sık sık tekrarlarsanız onların sizi örnek aldıklarını ve bu alışkanlıkları kazandıklarını görebilirsiniz.
59. Çocukları ya kendi hallerine bırakmak; yahut bakıcılara emanet edip onlarla hiç ilgilenmemek kötü huylu hâle getirir.
60. Çocuklarınızı sağlıklı büyütmek istiyorsanız onların üzerine titreyip çok nazlı yetiştirmeyin.
61. Temiz hava ve bol güneşten mahrum yaşamak sağlıksız yetişmeye yol açar.
62. Çocukların üzerine titremek en ufak bir rahatsızlıktan dolayı doktor doktor gezdirmek hazır yiyeceklere alıştırarak bol bol ilaç vermek onları ölüme yaklaştırır.
63. Çocuklarınızı sağlıksız bir bakıcıya verirseniz onların da hastalıklı ve zayıf kimseler olduğunu görürsünüz.
64. Bütün rahatsızlıkların ana kaynağı bizzat insanın ta kendisidir. Cahillik bātıl inançlar tembellik başıbozukluk ve en önemlisi fikri hayatın kaynağı olan din ve manevi değerlerin yeterince bilinmemesidir. Şâyet bu hastalıklara şifā bulmak gerekiyorsa:
1. Insanların düşünmeye sevk edilerek kendilerine dönmeleri sağlanmalıdır. Yegâne çarenin de bizzat kendilerinde olduğu onlara anlatılmalıdır.
2. Çocuklar mantıklı ve yaradılışlarına uygun olarak eğitilmeli ve yetiştirilmelidir. Insanların kurtuluşu ancak iyi eğitim iledir.

ÇOCUK NE YAŞARSA ONU ÖĞRENIR:
65. Eğer bir çocuk sürekli eleştirilmişse; kınama ve ayıplamayı öğrenir.
66. Eğer bir çocuk kin ortamında büyümüşse; kavga etmeyi öğrenir.
67. Eğer bir çocuk alay edilip aşağılanmışsa ; sıkılıp utanmayı öğrenir.
68. Eğer bir çocuk sürekli utanç duygusuyla eğitilmişse; kendini suçlamayı öğrenir.
69. Eğer bir çocuk hoşgörü ile yetiştirilmişse; sabırlı olmayı öğrenir.
70. Eğer bir çocuk desteklenip yüreklendirilmişse; kendine güven duymayı öğrenir.
71. Eğer bir çocuk övülmüş ve beğenilmişse taktir etmeyi öğrenir.
72. Eğer bir çocuk hakkına saygı gösterilerek büyümüşse; adil olmayı öğrenir.
73. Eğer bir çocuk güven ortamı içinde yetişmişse; inançlı olmayı öğrenir.
74. Eğer bir çocuk kabul ve onay görmüşse; kendini sevmeyi öğrenir.
75. Eğer bir çocuk aile içinde dostluk ve arkadaşlık görmüşse bu dünyada mutlu olmayı öğrenir.

4 Yaş Çoçuğunun Gelişimi

Ayben Ertem

Bu yaşta ışık hızıyla hareket ederler. Merdivenleri koşarak çıkarlar bisiklet ile fırlarlar evin bir ucundan diğer ucuna tabana kuvvet koşarlar. Üç yaşındaki nispeten daha sakin çocuğunuz bir fişeğe dönüşür. Ara sıra davranışları (gürültülü sert kavgacı) size yeni yürümeye başladığı çalkantılı dönemdeki davranışları hatırlatabilir.

Fakat korkmayın. Bu zor dönem genellikle kısa sürelidir ve beşinci doğum günlerine ulaştıklarında sakin aklı başında ve kendine güven duygusuyla dolu olacaklardır.

DİL YETENEKLERİ

Dört yaş çocuğunuzun kelime haznesi şimdi ortalama 1500 sözcüğe ulaşmıştır. Beşinci doğum gününe kadar bu rakam 2500’e ulaşacaktır. Bir seferde sekiz kelimeyi birbirine bağlayarak ayrıntılı hikayeler anlatabilir. Anlatımları yalnızca başından geçmiş olaylara dair değil aynı zamanda rüya ve imgeleriyle ilgili olacaktır.
Konuşmasının çoğu gayet açıktır. Bununla birlikte 5 yaş ortalarına kadar “F” “V” “S” ve “Z” sesleri hala sıkıntı verebilir.

Dil bilgisi hataları daha az meydana gelir. Örneğin “hayır gitme ” “oraya gitme” olur. “Nerde ayakkabılar” “ayakkabılarım nerede”ye dönüşür.

“Nasıl” ve “nerede” sözcüklerini kullanarak sorular sorar ve hatta sizin pek çok “neden” sorularınıza cevap verebilir.

SOSYAL YETENEKLER

Çocuğunuz arkadaş ve tanıdıklarıyla düzenli olarak iletişim kurar. Hatta bir “en iyi arkadaş” seçmiş olabilir. Genellikle- fakat her zaman değil- seçilen çocuk aynı cinsiyetten olacaktır. Çocuğunuzun akranları onun davranışı üzerinde gerçek bir etkiye sahip olmaya başlayacaktır. Örneğin eğer yeni arkadaşı birtakım ayrıcalıklara sahipse; daha çok televizyon izlemek ya da havalı spor ayakkabılar almak gibi sizin 4 yaş çocuğunuz da aynı şeyleri talep etmeye başlarsa şaşırmayın.

Çoğu zaman okulöncesi çocuğunuza paylaşmak ve sırasını beklemesi konusunda güvenilir. Basit kuralları anlar ve grup içinde oynarken genellikle onlara itaat eder.

Gerçek hayatı taklide dayanan oyunlar daha karmaşıklaşır. Sadece evcilik oynamak yerine 4 yaş çocuğunuz itfaiyecilik şeker satıcılığı veya sirkçilik oynamaya meyledebilir.

Bir grup içinde oynarken genellikle bir çocuk lider olarak çıkar. Diğer çocuklara rolleri dağıtacaktır. Genellikle en iyi bölümleri sadık takipçilerine ayıracaktır.

DUYGUSAL GELİŞME

Çocuğunuzun hayal dünyası oldukça aktif olmaya devam edecektir. Fakat gerçek ile hayali olanı ayırt etme yeteneği önemli ölçüde artar.

4 yaşındaki çocuğunuza oyuncaklarını toplaması veya tabağını temizlemesini söylediğinizde bazen size “kapa çeneni” diyebilir veya küfür edebilir. Bunları duymak zor olmasına rağmen küstahlık çocuğunuzun otoriteyle başa çıkmayı öğrendiğinin ve bağımsızlığının sınırlarını test ettiğinin iyi bir işaretidir. Ama yine de itaatsizlik ve saygısızlık gösterdiği zaman çocuğunuzu paylamanız ve yanlış yaptığını anlatmanız gerekir.

Kendine güvenleri artar. Yetişkinlerle konuşma şekillerini dinleyin. Geçmişte sırnaşık ya da utangaç olmuş olabilir. Fakat şimdi insanların gözlerine bakar ve dinlemelerini ister.

4 yaş çocuğunuz cinselliğin daha çok farkında olmaya başlar. Kızlar ve erkekler arasındaki farklılıklar hakkında sorular sormaya başlayabilir cinsel bölgelerini inceleyebilir ve diğer çocukların özel bölgeleri hakkında merakını ifade edebilir.
FİZİKSEL DEĞİŞİKLİKLER

Dört yaş çocuğunuz bu yıl ortalama 2 kg. alacak ve 5 cm. uzayacaktır. Alt çenesi daha belirgin bir şekilde büyürken üst tarafı daha geniş olacaktır. Sonuç olarak yüzü daha geniş ve yüz hatları daha belirgin olur.

Bu yılın sonuna doğru koordinasyon ve dengesi yetişkin birisininkine benzer olacaktır. Ayak parmağının ucunda durabilir tek ayağı ile zıplayabilir taklalar atabilir ve hatta sıçrayabilir. Dişlerini fırçalama elbiselerini giyme ya da ayakkabılarını bağlama gibi görevler şimdi anne veya babanın ufak yardımlarıyla başarılabilir.

Sanatsal projelere katılma yeteneği de gelişmiş olacaktır. Yılın sonuna doğru muhtemelen basit geometrik şekilleri kopyalayabilecek bazı harfleri yazabilecek bir boya fırçası ile boyama yapabildiği gibi kesme ve yapıştırma da yapabilecektir.

ÜSTESİNDEN GELİNMESİ GEREKEN ZORLUKLAR

Bu yıl eğitimle ilgili olarak önemli bir tercih yapacaksınız. Yeni okul yılı başlarken çocuğunuz ana okuluna başlamalı mı yoksa bir sonraki yıla kadar beklemeli mi? Bu konu özellikle çocukları yaz ya da sonbaharda doğan aileler için can sıkıcıdır. Bununla birlikte yaşın gerçek sorun olmadığını aklınızda tutun. Çocuklar farklı oranlarda olgunlaşırlar ve sadece bir çocuğun teknik olarak “yaşça yeterli” olması demek onun duygusal sosyal ya da fiziksel olarak hazır olduğu anlamına gelmez. Eğer anaokuluna vermeye karar verirseniz özellikle dil bilgisi eğitimi veren okullara geçmeye tam olarak hazır olmayan çocuklar için düzenlenmiş bir programa sahip olan geçici anaokulunu düşünün.

Dört yaş çocuğunuzun yeni keşfedilmiş güveninin de olumsuz yönleri vardır. Özellikle yaşıtlarının yanındayken bilinçli bir şekilde yanlış davranarak gösteriş yapan övüngen biri olabilir. Eğer kafadarları yanındayken çocuğunuzu disiplin altına almak istiyorsanız hataları hakkında konuşmadan önce onu gruptan uzaklaştırın. Şayet onu herkesin önünde azarlarsanız yanlış davranışına utanmadan devam etmesi için teşvik etmiş ya da kızdırmış olabilirsiniz.

Bu yaş çocukları uzun hikayeler anlatılmasına bayılırlar. Her zaman yalan söylemezler sadece hayal kurmaya düşkündürler fakat bazen çocuklar sıkıntıdan kurtulmak ya da işlerini halletmek için de yalan söylerler. Ebeveynler çocuklarının doğru ya da yanlış ahlaki değerlerle doğmadıklarını anlamalıdırlar ve yalan söyleme durumu zihinsel gelişimlerinin normal bir parçasıdır.

NASIL YARDIM EDİLİR ?

Okul öncesi çocuklara öfkeleriyle başa çıkmalarında ve başkaları ya da kendilerine zarar vermeyecek şekilde öfkelerini ifade etmelerinde yardımcı olmak önemlidir. Çocuğunuzu düşmanca duygularını sergilemek yerine duyguları hakkında konuşmaya teşvik edin. Ona aynı zamanda negatif enerjisini aktarabileceği uygun bir yer sağlayabilirsiniz. Örneğin minyatür bir yumruklama kum torbası satın alabilirsiniz.Siz onu duygularını seslendirmeye cesaretlendirirken aynı zamanda bunu yumruklayabilir.

Bazı çocuklar sosyal ilişkilerde diğerlerinden daha başarılıdırlar. Kaçınılmaz olarak bazı çocuklar terk edilecek görmezden gelinecek ya da önemsenmeyecektir. Bu çocukların sosyal becerilerini geliştirmeye çalışın sınıf dışında bir iki sınıf arkadaşını bir araya getirecek oyun zamanları düzenleyin. Eğer farklı bir ortamda birlikte oynarlarsa çocuklar kendilerini birbirlerine çok yakın hissederler.

Çocuğunuzun televizyon izlemesini dikkatle takip edin. Uygun şekilde kullanıldığı takdirde televizyon iyi bir eğitim aracı olabilir. Gerçekten Amerikan Pediatri Akademisi’ne göre televizyonda eğitim programlarını izleyen çocuklar izlemeyenlerine göre matematik ve okumada daha iyidirler fakat çok fazla televizyon (günde 1-2 saatten fazla video oyunları ve video kasetleri dahil) ya da televizyonun yanlış şekilde izlenmesi çocuğunuza zararlı olabilir. Örneğin TV’de sergilenen şiddet görüntülerine çok fazla maruz kalmak çocuğunuzu daha saldırgan yapabilir.

Çocuklarda Altını Islatma Problemi

Çocukluk çağı bir öğrenme sürecidir. Çocukların çiş tutmayı öğrenmeleri de beyin-sinir sistemi ile idrar torbası arasındaki iletişimin sağlanması yani beynin idrar torbasına kumanda etmeyi öğrenmesi demektir.

Çiş tutma zamanı

Yapısal (anatomik) bozukluğu olmayan bir çocuk ortalama 25 yaşında(1.5-4 yaş) çişini tutmayı haber vermeyi ve yardımlı yada yardımsız tuvalete çiş yapmayı öğrenir. Bu çocukların büyük bir kısmı gece de çişlerini tutmayı ve sabahleyin uykudan altları kuru olarak uyanmayı becerirler.

Mesane dolup gerildiği zaman sinir sistemi beyine idrar yapma gerektiğini haber verir ve mesanenin dışa açılan kapı sistemi bilinçli olarak gevşetilerek idrarın dışarı atılmasına izin verilir. Gündüz saatlerinde çişini kontrol etmeyi öğrenen ve alt bezinden kurtulan çocukların bir kısmı gece uyku sırasında çiş yapmaya devam ederler. Alt ıslatma olayı çişini tutamayıp küçük miktarda kaçırmanın ötesinde idrarın tümünü boşaltmak biçimindedir. Anneleri ertesi sabah iç çamaşırı pijama ve çarşaflarını hatta şiltelerini ıslak bulurlar. İlkokul çağına kadar kısmen hoşgörülen bu durum ailenin olduğu kadar çocuğun kendisi için de önemli bir sorun halini alır.
Nedenleri
7 yaşına gelmiş çocukların % 5-10’unda görülen alt ıslatma haftanın üç veya daha fazla gecesinde ortaya çıkar. Erkek çocuklarda daha sık görülür. Gece işemelerinin bilinen sebepleri arasında şunlar sayılabilir:

* Ailede fertlerinde daha önce benzer duruma rastlanmış olması
* İdrar torbasının yeterince büyümemiş olması (Bu çocukların gündüz saatlerinde de sık idrara çıktıkları dikkati çeker)
* İdrar torbasında normalde olmaması gereken bilinç dışı gelişen kasılmalar
* Uykunun derin olması (çocuğun mesanesinin dolması nedeniyle beyne giden habere rağmen uyanamaması)

Tedaviye ne zaman başlanmalı
Alt ıslatma sorunu olan bir çocukta tedavi ancak 5 yaşından sonra düşünülür.
Tedavi planlanan bir çocukta bu problemin gerçek sebebinin doğumsal bir yapı bozukluğu olmadığından emin olmak gerekir. Genellikle bir idrar tahlili ve ultrasonografik inceleme ile idrar iltihabı ve böbrek-idrar torbası yapılarında anatomik bozukluk olmadığı tespit edildikten sonra “alt ıslatma” sorunu tedavi edilmeye çalışılır.

Altını ıslatan çocuğu yaşı kaç olursa olsun cezalandırarak veya korkutarak vazgeçirmek mümkün değildir. Gece alt ıslatmanın tek bir psikolojik sebebe bağlı olduğunu düşünmek de yanlıştır. Kıskançlık (yeni bir kardeşin gelmesi) veya çocuğun iç dünyasına etki eden ailesel nedenlerin gece işemelerine yol açtığı fikrinin ne kadar doğru olduğu da belli değildir.
Tedavi yöntemleri
Gece işemelerinin tüm sebeplerinin hala tam açıklığa kavuşmamış olduğunu bilerek günümüzde kullanılan tedavi yollarına bir göz atalım:

1.Çocuğun tedaviye hazırlanması: 5-6 yaş döneminde çocuk henüz durumunun bir sorun olduğunun farkında değildir. Doktorunuz bunun bir sorun olduğunu çocuğunuza anlatacaktır.
Tedavi hangi türde olursa olsun sonuca varmak uzun sürer moral bozukluğuna girmeyiniz.

2.Alışkanlıkların gözden geçirilmesi: Gece yatmadan önce sıvı alımının azaltılması ve yatmadan önce idrara çıkılması hep ilk akla gelen tavsiyedir. Ancak bunun dışında gündüz saatlerinde okul tuvaletlerinin temiz olmaması ve benzer sebeplerle uzun süreler idrarını tutan çocukların bu alışkanlıklarından vazgeçirilmesi de gerekir.Okul sorumluları ile konuşup tuvalet kirliliğine bir çözüm bulmaya çalışınız.

3.Çiş yapma çizelgesi: Daha çok küçük çocukları motive etmek ve alt ıslatma istatistiği elde etmek için kullanılır. Sizin tutacağınız bu çizelgede alt ıslatma olmadığı günler çizelge üzerinde birer sembolle (yıldız veya çiçek resmi gibi) canlandırılarak çocuğun da bu günlerde mükafatlandırılması fayda sağlayacaktır. Aynı çizelge gün içi işemelerde de işlenirse doktounuzun da çocuğun işeme ritmi hakkında fikir sahibi olmasına yarar.

4.Alarm sistemleri: İç çamaşırına veya yatak çarşafı üzerine konan ıslanmaya duyarlı bir parçası olan ve idrar yapılmaya başladığı an ses uyarısıyla çocuğu uyandıran bu sistemler gece işemelerinde başarıyla kullanılan tedavi yöntemlerinden biridir. İlk günlerde çok yararlı gibi görünmese de 6-8 haftalık tedavi ile sonuç alınabilmektedir. Tesir mekanizması muhtemelen mesane tam boşaltılmadan çocuğun günler içinde mesanesinin dolması ile uykunun bölünmesi arasında beyinsel bir ilişki kurmasına yaramakta bir taraftan da ilerleyen günlerde mesane gece kapasitesi artmaktadır.

5.İlaç tedavileri: Gece boyunca böbreklerin idrar oluşturma hızını azaltacak ilaçlar bu amaçla kullanılmaktadır.Ana maddesi Desmopressin olan ve buruna sıkılarak veya ağızdan alınarak kullanılan bu ilaç gece boyunca idrarın daha az salgılanarak mesanenin dolma zamanını uzatır. Çocukların en az %70’inde iyi sonuç verir. İlaç kesildikten sonra gece işemelerinin tekrarlayabilir. Tekrar kullanılabilir ancak doktor kontrolü altında almak gerekir.
İmipramin içeren ilaçlar da bu tedavi için tavsiye edilebilir.Buna doktorunuz karar verir.

Tedavi yöntemlerini tek tek uygulama dışında zor cevap alınan çocuklarda kombine edilerek kullanılması veya yöntem değiştirerek her aşamada bir tanesinin kullanılması gibi yaklaşımlar bazen daha çabuk sonuç verir. Gece işemeleri tedaviye rağmen tekrarlayabilir sabırla yeniden ele alınır ve her çocuk sonunda sabah altı ıslak kalkma derdinden kurtulur. Erişkin yaşta gece işemeleri devam eden insan yok denecek kadar azdır.

İştahsız Çocuk İçin Yapılabilecekler

Diyetisyen Zerrin Aydın “Çünkü çocuklar içmeyi yemeğe tercih eder ve kolayca doygunluk hissi duyar böylece almaları gereken besinleri yetersiz tüketirler” dedi.

İştahsızlığın çocuğun besini almak istememesi ile ortaya çıkan bir durum olduğunu anlatan Zerrin Aydın “Anemi barsak parazitleri ve hastalıklar iştah kaybına yol açar. Psikolojik nedenler de iştahsızlığı etkilemektedir. Normal büyüme eğrisi gösteren çocuklarda 15-18 aylar arasında iştah en düşük düzeydedir. Yemeği reddetme yada belli yiyeceklere yönelme davranışı 2 yaş çocuklarda sık rastlanır” diye konuştu.

Çocuklarda her dönemde aynı büyüme hızının görülmediğini kaydeden Aydın “Doğumdan 1 yaşa kadar olan hızlı büyüme 2 3 ve 4. yaşlarda azalır. Yılda ortalama 2 kilogram kadar artış olur.

Eğer; çocuğun büyüme ve gelişmesi normalse yeme alışkanlıkları bir sağlık sorunu oluşturmuyorsa çocuk ihtiyacı kadar yiyorsa anneler endişelenmemelidir. Bazen öğün atlansa hatta bazı nedenlerle birkaç gün yemek düzeni bozulsa bile önemli bir sağlık sorununa neden olmaz” açıklamasında bulundu.

Diyetisyen Zerrin Aydın’a göre iştahsızlığın önüne geçmek için şunları uygulamak gerekiyor:

İştahsızlık problemi olan çocuklarda yemekten 1 saat önce ve yemek sırasında sıvı alımı sınırlandırılmalıdır. Çünkü çocuklar içmeyi yemeğe tercih eder ve kolayca doygunluk hissi duyar böylece almaları gereken besinleri yetersiz tüketirler.

Biberon yerine bardak kullanılmalıdır. Böylece sıvı tüketimi azalır.

Süt meyve suyu gibi içeceklerin miktarı belirlenmelidir. Örneğin; 2 su bardağı süt yeterlidir.

Farklı çeşitte besinler denenmelidir. Bir öğünde besini reddettiyse tamamen farklı bir besin denenebilir. Onu da reddederse bir sonraki öğüne kadar herhangi bir besin verilmemelidir.

Şekerleme cips çikolata bisküvi iştahı engelleyebilir. Ara öğünler küçük porsiyonlar olmalıdır.

Yiyecekler çocukların kolay yiyebileceği türden hazırlanmalıdır. Örneğin; küçük dilimlenmiş salatalık havuç gibi.

Çocuğu yemek konusunda zorlama sorunu kötüleştirir. Reddedilen besin bir süre sonra tekrar denenmelidir. Grup halinde yaşıtlarıyla yemek olumlu yeme davranışlarını geliştirir.